Europese christenen en menselijke waardigheid

Van 26 tot 28 juni 2009 mocht ik de voorzitters van de verschillende Europese lekenbewegingen ontmoeten in Baar, vlakbij Zürich. Het Europees Leken Forum (ELF) is een koepel van de katholieke lekenorganisaties in de Europese landen. De leden ervan zijn nationale comités die door hun Bisschoppenconferentie erkend zijn. Er zijn ongeveer 25 leden, waarbij ons land vertegenwoordigd wordt door twee organisaties: het IPB en het CIL.
Een belangrijk agendapunt was de voorbereiding van de tweejaarlijkse bijeenkomst van de Europese nationale lekenbewegingen, in juli 2010 in Birmingham (UK). De doelstelling is het organiseren van contacten in Europa tussen de verschillende nationale lekenraden en lekencomités of gelijkaardige organisaties. Daarnaast wil het ELF de uitwisseling van ervaringen en informatie tussen leken stimuleren, in het bijzonder over onderwerpen die betrekking hebben op het pastorale werk en de missie van de Kerk in de wereld. De tweejaarlijkse conferentie over telkens een ander thema is één van de manieren om dit waar te maken. Tegelijk worden ook contacten onderhouden met de CCEE (Europese Bisschoppenconferentie), CCPE (Europese Priesterraad), UCESM (Europese vereniging van apostolische religieuzen) en de pauselijke raad voor de leken.
Er vond in het voorjaar een overleg plaats tussen de bestuursleden van het ELF en kardinaal Rylko, pontificaal verantwoordelijke voor de lekencomités. Hij stelde een jaarlijks overleg voor om te komen tot een betere synergie tussen het Europese Leken Forum en het Vaticaan. Wijzend op de besluiten van het Tweede Vaticaans Concilie heeft de paus de priesters immers opgeroepen om meer met leken samen te werken. De priesters moeten "naar de leken luisteren, hun wensen broederlijk overwegen en hun ervaring en competentie op allerlei gebied erkennen, zodat zij samen de tekenen van de tijd beter kunnen begrijpen", aldus de paus.

Tijdens bijeenkomsten van het ELF krijgt diversiteit een eigen invulling: Europese christenen ontmoeten elkaar en spreken met elkaar over cultuur en taalbarrières heen over hun geloof. Enerzijds geeft het een gevoel van universele verbondenheid, anderzijds laat het ook ervaren dat dit niet vanzelfsprekend is. Het vraagt een volgehouden aandacht en inzet om precies te begrijpen wat andere christenen beleven en bedoelen als zij spreken vanuit zichzelf en vanuit hun politieke, sociale en culturele achtergrond. De verschillende aanwezigen vertelden over de werking in hun nationaal comité het afgelopen jaar en de thema's die zij behandelden. Vanuit die rijkdom en de actualiteit werd gezocht naar een gemeenschappelijk thema voor het volgend ELF. Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie hebben 2010 uitgeroepen tot 'Europees Jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting'. ‘Menselijke waardigheid' leek dan ook een goede algemene invalshoek. Dit thema moet nog verder geconcretiseerd worden, maar belangrijke aspecten zijn zeker: materiële, morele en spirituele armoede, gekoppeld aan migratie. Menselijke waardigheid wordt vandaag de dag niet zo hoog geacht. Vele politieke en rechtsstructuren werken vaak mensonterend. Ook de huidige financiële crisis draagt niet bij tot verhoging van de menselijke waardigheid. Hoe kijken we als christenen naar deze gegevenheid en wat betekent het dan voor ons in ons christelijk leven? Waar ligt de verantwoordelijkheid van de Kerk en van de individuele persoon? Hoe kunnen we sociale netwerken ontwikkelen die sociale uitsluiting tegengaan en hoe kunnen we ons inzetten voor een menswaardiger samenleving?

Josian Caproens
voorzitter