Een paus als een belofte

Verrast maar hoopvol kijken wij naar de nieuwe paus. Zijn eerste woorden en daden dragen een belofte van toekomst in zich: hij koos als naam Franciscus, vroeg het volk voor hem te bidden vóór hij de zegen gaf, straalde eenvoud en rust uit, noemde zich bisschop van Rome, sprak van broederschap, liefde en trouw...

Alles zit al in zijn naam, Franciscus van Assisi die kiest voor nederigheid en voor de armen. Zo gaat hij ‘back to basics'. Hoe kan iemand beter luisteren dan in nederigheid en door dicht bij de mensen te staan. Wordt het christelijk mensbeeld niet gekenmerkt door een openheid op de ander, is het daarin niet dat God verschijnt?

Een paus die door nederigheid en eenvoud een belofte van ommekeer uitdraagt. Hopelijk vindt hij daarin ook voldoende kracht en inzicht om het curie-apparaat te hervormen en komaf te maken met de autoritaire structuren. Als jezuïet zal hij wel de gave van de onderscheiding hebben, zodat hij kan onderscheiden waar het op aan komt. Zoals Franciscus Xaverius, een Spaanse jezuïeten-missionaris voor wie Ignatius van Loyola van beslissende betekenis was, die koos om mensen in hun geloof en gebed te begeleiden en gelukkig te maken door aandacht te besteden aan Gods werk in ieders persoon. De nieuwe paus heeft zeker de intellectuele bagage om de tekenen van de tijd te lezen. Maar tegelijkertijd stond hij tot nu toe met zijn twee voeten op de grond, zeker in een land waar de realiteit niet zo eenvoudig is. Op die manier kan hij als paus de tekenen van de tijd misschien beter verstaan en duiden voor de Kerk van de toekomst. Want het is belangrijk dat hij de Kerk intellectueel weer bij de tijd brengt en de echte geloofsvragen durft aan te pakken.

Door zich bisschop van Rome te noemen blijft hij de eerste onder de bisschoppen, maar is hij ook maar één van de bisschoppen. Dit houdt de belofte in van collegialiteit met de andere bisschoppen en hopelijk ook dat de bisschoppensynode in de toekomst ernstig wordt genomen. Zo kan er misschien een decentralisatie komen waarbij de bisschoppenconferenties meer autoriteit krijgen en de lokale kerken meer autonomie.
Komende uit Latijns-Amerika kan deze paus een brugfiguur worden tussen de nieuwe en de oude wereld en is hij belangrijk voor de wereldkerk. Een open en transparante communicatie zal hier zeker bij helpen.

We durven geloven dat Paus Franciscus een paus wordt naar de woorden uit het eucharistisch gebed: "Trouw in de beleving van het evangelie, herbergzaam van hart voor mensen rondom ons, delen in hun vragen en pijnen, vreugde en hoop, de weg tonen die naar uw liefde leidt."

14 maart 2013

Josian Caproens
voorzitter IPB