2013, een jaar van betekenis voor de katholieke Kerk?!

 

Paus Franciscus

Het afgelopen jaar is zeker onze huidige paus van betekenis geweest. De persoonlijkheid van paus Franciscus maakt wereldwijd een grote indruk door zijn keuze om dicht bij de armen te leven vanuit de inspiratie van Christus en het Evangelie. Zijn onbevangen stijl en zijn charisma maken deel uit van de boodschap die hij brengt: verstaanbaar en vrijmoedig zijn. Hij is duidelijk zichzelf en gaat de weg die hij voor zichzelf heeft uitgestippeld.  Hij brengt zijn boodschap in alle eenvoud, met bijzondere aandacht voor de armen.
In zijn eerste apostolische exhortatie Evangelii Gaudium, 'de vreugde van het evangelie', laat de paus zich ook van zijn radicale kant zien: voor een optimistische en vreugdevolle evangelisatie en tegen binnenkerkelijke muggenzifterij. Pastorale zorg in evangelische stijl is niet geobsedeerd door het louter doorgeven van een veelheid van doctrines. De deuren van de kerk moeten altijd open staan. De eucharistie is niet een beloning voor de perfecte gelovigen, maar een krachtig medecijn voor de zwakken. Verder geeft hij aan dat het pauselijk leergezag de plaatselijke bisschoppen niet kan vervangen bij de beoordeling van alle problemen. Hij wil duidelijk de weg gaan van een verdere decentralisatie. Hij vindt het noodzakelijk om de verantwoordelijkheid van de leken in de Kerk te versterken. Deels door gebrek aan opleiding, deels door het nog altijd heersende klerikalisme vervullen leken niet de rol die hen toekomt. Daarbij dringt de paus in het bijzonder ook aan op een bezinning over de rol van de vrouwen in de Kerk. Toch benadrukt hij dat het priesterschap, dat is voorbehouden voor mannen, niet ter discussie staat. Het IPB betreurt deze uitspraak en vraagt zich af hoe lang vrouwen nog worden weggehouden van de kerkelijke verantwoordelijkheden en van een gelijke participatie in leerstellige kwesties.

Pauselijke enquête

En dan is er natuurlijk het wereldwijde onderzoek van het Vaticaan. Paus Franciscus wil zich zo voorbereiden op een buitengewone synode over het gezin. Vanuit het IPB vertrok een oproep aan alle leden om de online bevraging in te vullen. Het IPB betreurt de taal waarin de vragen gesteld zijn en vraagt zich af of de mensen die antwoordden representatief zijn voor de Vlaamse gelovigen of krijgen we een bias door bepaalde groepen? De Faculteit Theologie en Religiewetenschappen KU Leuven werkte aan een andere vragenlijst die meer kwantitatieve gegevens moet opleveren. De aanwezigen van het Forum waren het erover eens dat gesprek over huwelijk, geboorteregeling, echtscheiding, homoseksualiteit en aanverwante onderwerpen nodig is op alle niveaus van de Kerk omdat de leer en de geleefde werkelijkheid vaak ver uit elkaar liggen. Er wordt ook met hoge verwachtingen uitgekeken naar de komende synodes, zowel die van 2014, als die van 2015 waarop de pastorale conclusies zullen getrokken worden.

Vitale geloofsgemeenschappen

Het IPB wil de grote verscheidenheid aan vitale geloofsgemeenschappen in Vlaanderen zichtbaar maken en het geheim van hun levenskracht ook voor anderen toegankelijk maken. Zo hoopt het IPB een signaal te geven voor het beleid in de bisdommen en vele gelovigen te bemoedingen in hun engagement. Tegelijk wil het IPB gelovige zoekers en zoekende gelovigen mogelijkheden aanreiken om datgene te vinden waarnaar ze op zoek zijn. Een open bevraging die gebruik maakt van zeer verschillende kanalen, zal ervoor zorgen dat een zo breed mogelijk publiek bereikt zal worden.
Veldwerk met bezoek aan de gemeenschappen en gerichte diepte-interviews vervolledigen daarna het beeld. Het IPB verwacht dat uit het verzamelen van deze informatie zich krachtlijnen zullen aftekenen. Deze worden bezorgd aan het beleid en aan allen die verantwoordelijkheid dragen in de Vlaamse Kerk. Zo kunnen ze mee de beleidsopties in de bisdommen sturen. De onderzoeksresultaten zullen ook een beeld geven van de vorming die noodzakelijk is om mensen toe te rusten voor de toekomst. Het eindrapport zal voorgesteld worden op een IPB-Forum, vergezeld van een publicatie die bruikbaar is voor de verdere uitbouw van de geloofsgemeenschappen. Een syntheserapport met een vorm van ontsluiting van gegevens voor een breed publiek is voorzien in de vorm van een online database op een specifieke website. Daarnaast wil het IPB via ontmoetingsmomenten de leden van bestaande gemeenschappen en gelovige zoekers samenbrengen zodat een netwerk ontstaat over de groepen en bewegingen heen.

IPB-Forum

Het afgelopen jaar werd door de Europese Unie uitgeroepen tot Europees Jaar van de Burger, ter voorbereiding van de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2014. Het IPB benaderde het thema als: 'Een solidair Europa: onze verantwoordelijkheid'. Aansluitend hierbij heeft het Forum van 1 maart 2014 als doelstelling: politici horen over een aantal maatschappelijke thema's en hoe zij een bijdrage willen leveren op die vlakken. Mogelijke thema's zullen zijn: plaats van levensbeschouwing/religie in de samenleving, migratie, jeugdwerkloosheid en armoedebestrijding.
Diaconie was ook een IPB-thema in 2013.

Diaconie

Diaconie is een van de pijlers van de christelijke gemeenschap. Al van bij het begin van de gesprekken over de reorganisatie van de territoriale pastoraal heeft het IPB aandacht gevraagd voor de diaconie. Zowel door de schaalvergroting als door de maatschappelijke tendensen van professionalisering dreigt deze uit het blikveld te verdwijnen.

Verloning parochie-assistenten

Het IPB betreurt het dat waardevol potentieel in dienst van de geloofsgemeenschappen verloren gaat omwille van een eenzijdige invulling van het begrip 'bedienaar van de eredienst'. Leken met een degelijke vorming en een grote verantwoordelijkheidszin worden tot op vandaag niet benoemd in de vrijgekomen plaatsen. Het IPB wenst samen met de bisschoppen te ijveren voor een betere omkadering  van de parochie-assistenten en wenst samen te werken aan een snelle doorbraak in het dossier.

Ondertussen blijft het IPB geloven in en op een kritisch constructieve wijze werken aan de Kerk in Vlaanderen, ook in 2014. Het IPB wenst ieder een heilvol en zegenrijk nieuw jaar.

Josian Caproens
voorzitter IPB