Kijken naar wat leven geeft

Wat zet je in de kijker als je terugblikt naar een jaar dat voorbij is? Er zijn natuurlijk de talloze conflicten wereldwijd, de vele vluchtelingen en asielzoekers, de mensen die leven in armoede, de economische crisis en de werkloosheid, het hyper-individualistisch samenlevingsmodel dat steunt op doelgerichtheid, functionaliteit en onderlinge concurrentie...

Maar moeten we ook niet inzoomen op wat leven-gevend is, wat kracht geeft? Vluchtelingen die ondanks alle ellende en uitzichtloosheid rechtop blijven staan en een nieuw leven proberen op te bouwen, tegenstanders uit conflictgebieden die elkaar toch durven ontmoeten, mensen en organisaties die blijven opkomen voor rechtvaardige structuren en ondersteunende acties opzetten, ontmoetingen met mooie en inspirerende mensen, verbondenheid in gemeenschappen... Wat aandacht krijgt, groeit immers.

De paus als voorbeeld

De Kerk en de samenleving stonden het afgelopen jaar voor enorme uitdagingen. Bij grote veranderingen is het belangrijk dat men bemoedigende leiders heeft. Franciscus beklemtoonde de vreugde van het evangelie in plaats van het evangelie als strafwetboek. Hij pleit voor openheid voor de buitenwereld in plaats van angst voor die buitenwereld. Hij houdt zijn gelovigen geen hoogdravende theologische beschouwingen voor. Hij wil zoveel mogelijk mensen welkom heten in de Kerk, ook mensen met verschillende meningen.

En dan was er natuurlijk de synode over het gezin. Voorstellen over het meer openstellen van de Kerk voor homo's en gescheiden en ongehuwd samenwonende mensen, ook verdedigd in de open brief van bisschop Bonny, kregen meer dan de helft van de stemmen. Maar ze haalden niet de twee derden, nodig om ze officieel op de lijst te zetten van discussiethema's in de aanloop naar de vervolgsynode. Franciscus heeft er echter voor gezorgd dat de teksten daarover toch in het synodeverslag zijn opgenomen. Hierdoor kan er nu in de lokaal verder over gediscussieerd worden.  Daarom wil het IPB samen met IDGP en de Faculteit Theologie van de KU Leuven op 6 februari een studievoormiddag organiseren als voorbereiding op de volgende synode. Ook het IPB-Forum van 7 maart wordt er aan gewijd.

Welzijn

Het lijkt vandaag wel al geld en materialisme dat de klok slaat. Kijken we niet te veel naar de materiële kant van de zaak en te weinig naar ons geestelijk welzijn? De strakke focus op economisch welzijn, ook in 2014, zorgt er voor dat er weinig ruimte is om de innerlijke kracht van mensen te laten spreken. En het is net dat menselijke aspect dat het leven leefbaar maakt. Dat wil niet zeggen dat economisch welzijn niet belangrijk is, integendeel, het is van grote betekenis dat iedereen de mogelijkheid heeft om op een menswaardige manier te leven. Maar door de focus louter en alleen op dat materiële welzijn te leggen, verschraalt ons geluksgevoel, want dat hangt immers meer af van wie we zijn, dan van wat we hebben. Door minder consument te worden, kan de kwaliteit van ons leven er wellicht op vooruitgaan.

Meer aandacht voor een hernieuwde beleving van het geestelijke en het spiritueel-filosofische is nodig om de toekomst van een gezonde democratische staat te vrijwaren. Als we ook in de toekomst nog mensen willen die op een zinvolle manier over mondiale vraagstukken kunnen nadenken, lijkt het noodzakelijk ons los te maken van de louter neoliberale en kapitalistische vooringesteldheid van vandaag.

Verbondenheid via zingevende structuren

Ook het afgelopen jaar leefden mensen vaak onder grote druk. Eén op vier heeft psychische problemen. Enerzijds zijn mensen voortdurend in contact met elkaar en anderzijds toch heel eenzaam of alleen bezig. Er is ook veel onzekerheid. Dit betekent dat men vooral dragende en helende gemeenschappen nodig heeft. Mensen moeten kunnen leven in gemeenschappen waar zij zich bevestigd en gedragen voelen, waar zij mekaar kunnen vinden, waar vertrouwen is en ruimte voor zingeving.

Op 1 december werd de onlinebevraging van het IPB-project ‘Levende Geloofsgemeenschappen' afgesloten. We kunnen als IPB alvast terugkijken op een geslaagde campagne. We bedanken dan ook graag elk van de meer dan 1000 deelnemers die tussen 1 oktober en 30 november de enquête invulden. We gaan nu aan de slag met de verwerking van de resultaten. Tegelijk werken we ook aan een overzicht van Levende Geloofsgemeenschappen in Vlaanderen. Het geheel van alle resultaten en inzichten zal gepresenteerd worden op zaterdag 24 oktober 2015 tijdens een studiedag te Leuven, in samenwerking met het Academisch Centrum voor Praktische Theologie van de KU Leuven. Tevens wordt die dag de overzichtswebsite van levende geloofsgemeenschappen gelanceerd.

Hoopvol vooruitkijken

Inzoomen op wat leven-gevend is... de geschiedenis is vaak onvoorspelbaar, in 2015 weer durven geloven in de innerlijke kracht van mensen en staten om de wereld naar nieuwe vooruitgang te brengen.

Of om het met de woorden van paus Franciscus te zeggen: "De macht van Christus die bevrijding en dienstbaarheid is, moge zich laten voelen in de vele harten die lijden onder oorlogen, vervolgingen en slavernij. Moge deze goddelijke macht door middel van haar zachtmoedigheid de hardheid verdrijven uit de harten van zoveel mannen en vrouwen die ondergedompeld zijn in wereldsheid, in onverschilligheid, in de globalisering van de onverschilligheid. Dat de verlossende kracht wapens tot ploegscharen omsmede, vernieling verandert in creativiteit, haat in liefde en tederheid. Zo zullen we met vreugde kunnen zeggen "Onze ogen hebben uw Heil aanschouwd".

Josian Caproens
voorzitter IPB