December 2025 | Toekomst van het IPB in een synodale Kerk

“Het is het boeiendste Forum dat ik al meemaakte”, zei iemand tijdens de koffiepauze. “Dit is wat het IPB hoort te doen.” Die zaterdag stond de zaal – voor de gelegenheid op een andere plek, BenedictusPoort Gent – Campus Ledeberg – opnieuw anders geschikt dan anders. Niet in een grote cirkel, zoals op 11 oktober, maar op een manier die deed denken aan die merkwaardige beelden van de bisschoppensynode over synodaliteit, klaar voor rondetafelgesprekken in afzonderlijke groepen. En niet zomaar gesprekken, maar gesprekken in de Geest, volgens de beginselen van de gemeenschappelijke onderscheiding der geesten van de heilige Ignatius van Loyola (1491-1556), oprichter van de jezuïeten. Die methode wordt gekenmerkt door een contemplatieve, biddende houding, vergt aandachtig luisteren door om beurt te spreken en elkaar niet te onderbreken. Geen strategie, maar een open houding, erop vertrouwend dat Gods Geest ons samen beweegt.

Voorbereiding

Aan zo’n proces van onderscheiding der geesten begin je niet zomaar. Om woorden van jezuïet Nikolaas Sintobin te gebruiken: “Je moet eerst je dossier grondig voorbereiden.” Onze eigen vragen en bedenkingen schreven we met het IPB-Bureau dan ook neer in de nota Het IPB in een synodale Kerk in Vlaanderen. Die nota stelt inderdaad allereerst vragen, want het zoeken naar antwoorden – of het herformuleren van de vragen – is een zaak van het Forum.

De centrale, onderliggende vraag is uiteraard steeds: waartoe beweegt Gods Geest de Kerk in Vlaanderen en het IPB? De meer concrete vragen uit de nota werden door het Bureau samengebracht tot een reeks van vier hoofdvragen – elk met enkele subvragen – waarvan we er op 13 december drie behandelden, in drie gesprekken in de Geest, die telkens verliepen in drie rondes: (1) wat is de missie en plaats van het IPB binnen de Kerk in Vlaanderen?; (2) wie moet er – in dat licht – zeker aan de synodale tafel zitten binnen het IPB?; (3) hoe gaan we concreet aan de slag met synodaliteit? De vierde vraag, over welke concrete thema’s we naar voor schuiven voor synodale onderscheiding, behandelen we pas op 7 maart 2026.

Mooie opkomst

Een dag voordien stond de teller op 77 deelnemers, die we indeelden in tien gespreksgroepen met het oog op een zo divers mogelijke spreiding. Uiteindelijk daagden zo’n 65 personen op en herschikten we het geheel tot negen gesprekstafels.

Als een teken van onze gezamenlijke zoektocht werd het Forum gemodereerd door Carine D’hondt, die als voorzitter van het IPB een mandaat kreeg van het Forum, samen met diaken Geert De Cubber, die in Rome deelnam aan de bisschoppensynode en intussen door de bisschoppenconferentie werd aangesteld als coördinator van het nationale team synodaliteit, waarin ook het IPB en onze Franstalige zusterorganisatie CIL vertegenwoordigd zijn.  Daarnaast vroegen we aan de Vlaamse bisschoppen om te streven naar een delegatie van elke diocesane/vicariale beleidsploeg en/of diocesaan synodaal team. Bemoedigend was bovendien dat aartsbisschop Luc Terlinden en de bisschoppen Lode Aerts, Patrick Hoogmartens en Koen Vanhoutte zelf aanwezig waren, gewoon als deelnemers tussen de andere deelnemers. Tenslotte zorgde de aanwezigheid van de learning community van ons programma Space for Grace in de voormiddag voor stimulerende impulsen.

Tijdens de gesprekken was de goede sfeer voelbaar. Dat bleek ook aan het einde van de namiddagsessie, toen de deelnemers uitgenodigd werden om via hun telefoon in een Mentimeter het gevoel te delen dat bij hen kwam bovendrijven. ‘Dankbaarheid’, ‘hoopvol’, ‘vreugde’, ‘verwachtingsvol’, ‘enthousiasme’, ‘hoop’ prijkten in het groot op het scherm. “Vandaag werd voelbaar hoe het IPB verder kan groeien als een plek van ontmoeting, onderscheiding en gedeelde verantwoordelijkheid”, liet voorzitter Carine D’hondt optekenen door Otheo. “Via het gesprek in de Geest namen de aanwezigen de tijd om echt naar elkaar te luisteren. Er was ruimte voor ieders stem, voor twijfel én hoop, voor bezorgdheden én mogelijkheden. Het gesprek werd gedragen door een grote bereidheid om te delen en samen te zoeken naar wat vandaag en morgen nodig is.”

Hoopvol verder

Terwijl we dit schrijven, is het uitkijken naar de verslagen van de gespreksgroepen. Dan wacht het Bureau de prikkelende opgave om die gesprekken open en eerlijk te interpreteren en om te zetten in concrete voorstellen die op 7 maart 2026 aan het Forum kunnen worden voorgelegd. Intussen blijft het een aandachtspunt om de dynamiek die vanuit het nationale team synodaliteit op gang wordt getrokken te verbinden met de dynamiek die we vanuit het IPB aan Vlaamse kant mee aanwakkeren. Dat heel wat Vlaamse leden van dat nationale team, allereerst moderator Geert De Cubber, betrokken zijn bij het IPB-proces en dat, omgekeerd, ook het IPB zelf in dat team vertegenwoordigd is, moeten dat zeker mogelijk maken.

Onze hoop is alvast dat die twee Fora zullen bijdragen tot duidelijke aanzetten tot enkele zinvolle synodale trajecten voor de Kerk in Vlaanderen, die dan vanaf oktober 2026 opgestart zouden kunnen worden, met een belangrijke rol voor het IPB. Ja, de synodale trein is vertrokken. Wordt vervolgd!

Lees hier het verslag van Erik De Smet op Otheo.