Inleiding Carine Devogelaere


De economische mens

Dat laatste is niet zo eenvoudig. We leven in een wereld waar de economische mens (homo economicus) duidelijk aan de macht is. Alles wat hij doet, doet hij om er zelf beter van te worden. Economie vertrekt uit het begrip van schaarste en van behoeften van mensen. Er zijn een aantal absolute behoeften zoals die aan water, voedsel, onderdak en kleding. Daar moet aan voldaan worden om van menswaardig leven te kunnen spreken. Maar daarnaast zijn er een heleboel relatieve behoeften. Het zijn de dingen die we denken nodig te hebben om iemand te zijn, om een zekere status te hebben. We spiegelen ons daarbij heel dikwijls aan wat een ander heeft. We willen graag datgene wat een ander ook heeft. Dat begint al van zodra we als peuter kunnen rondkijken. We willen het speelgoed dat een ander heeft. Naarmate we ouder worden willen we zelfs een beetje meer dan de ander. Net dat beetje waardoor blijkt dat we beter zijn. Een iets betere GSM, een duurdere auto, een reis die wat verder gaat… Zo blijft de economie draaien. Daardoor kunnen we meer verdienen en hebben we meer geld om te besteden aan, ja juist: een iets betere GSM, een duurdere auto, een reis die wat verder gaat… want intussen heeft de ander ook een nieuwe GSM en auto. En we ervaren niet zozeer de vervulling om wat we hebben maar de frustratie om wat we (nog niet) hebben. Onze welvaart leidt niet tot echt welzijn. Maar voor velen zijn intussen de relatieve behoeften absoluut geworden. Zonder GSM, auto of vakantiereis kunnen ze niet meer leven.

‘Waarom werken we steeds harder en flexibeler? Waarom rijden we met alsmaar snellere en grotere auto’s om toch maar in langere files aan te schuiven? Hoe komt het dat we geen tijd meer hebben om gezond te eten zodat we onze toevlucht moeten zoeken in speciale pillen en vitaminekuren? Iedereen voelt wel blindelings aan dat er iets grondigs mis is met dit maatschappijmodel, maar blijkbaar slagen er bijzonder weinig mensen in zich waarachtig los te maken van de dwang om altijd maar meer materiële welvaart te bekomen. Tegen beter weten in, doen we verder, alsof we allemaal vrijwillig slaven zijn.’ (Terra Incognita [1] , p. 573)
The story of stuff, teaser 3: http://www.youtube.com/watch?v=P56-zWupDcI&feature=user