Elementen om verder mee te nemen

Volgens het kerkelijk recht is een priester de eindverantwoordelijke voor een parochie. Dat neemt niet weg dat een verregaande taakverdeling met gedelegeerde verantwoordelijkheden mogelijk is. Er werden voorbeelden aangehaald uit andere, niet Europese landen, waar de priester een veel groter gebied bedient. De lokale gemeenschappen steunen daar volledig op teams van lekenvrijwilligers, zowel mannen als vrouwen. De priester is er veel meer een bezieler en komt op regelmatige momenten langs om voor te gaan in de eucharistie en ook andere sacramenten toe te dienen. Ook in het model van het bisdom Poitiers (zie vorig Forum 4 december 2010) heeft de priester veel meer een taak als moderator. Dat veronderstelt een gemeenschap die zich bewust is dat ze zelf een opdracht heeft voor het geloofsleven van haar leden.

Een belangrijke kwaliteit voor mensen die deelnemen aan een overleg is dat ze denken in functie van het geheel elementen_om_verder_mee_te_nemenen niet deelnemen om de eigen belangen te behartigen. In sommige parochies zijn er een aantal goed functionerende groepen maar werken die los van elkaar als eilandjes. Overleg op een overkoepelend niveau is belangrijk. Maar ook de doorstroming van wat daar gebeurt, is essentieel voor een goede communicatie en betrokkenheid van de leden. Doorstroming is vaak ook een knelpunt tussen de verschillende niveaus en geledingen in een bisdom.
Naast het geplande en georganiseerde overleg in organen en raden gebeurt er veel informeel overleg. Dat heeft een eigen dynamiek met voor- en nadelen. Iemand definieerde in dat verband het chatten van jongeren als een combinatie van een synode en een café.
Het IPB als overlegorgaan heeft een aantal troeven omdat het naast mensen uit de territoriale pastoraal ook de christelijke middenveldorganisaties betrekt in het beraad.
Ook de vraag naar het overleg van de geloofsgemeenschap met de bredere samenleving werd gesteld.

Heel wat mensen vandaag zijn op zoek naar zingeving en vragen zich af waar ze heen kunnen. Ze worden aangesproken door authentiek geloofsleven en kwaliteitsvolle liturgie. Om deugddoende liturgie te kunnen aanbieden, klonk de suggestie om meer beroep te doen op woordkunstenaars en musici.Mensen zijn vaak op zoek naar iets nieuws. Maar ook het bestaande kunnen ze soms nieuw ontdekken. Deze zoekers willen meestal eerst vrijblijvend kennismaken. Ze wensen niet direct aangesproken te worden om een of andere verantwoordelijkheid op te nemen. Terwijl de gemeenschap de nieuwkomers maar al te graag zou inschakelen.
Een vraag die daarbij rijst is wie verantwoordelijk is voor het kwaliteitsvolle aanbod. Wat ons opnieuw brengt bij de eigen verantwoordelijkheid van de geloofsgemeenschap. Elk lid van de gemeenschap en de leden samen staan voor deze opdracht. De vitaliteit van de gemeenschap is een samengedragen verantwoordelijkheid 

Heel wat thema’s bleven op dit Forum nog onbesproken. Zo is er de spanning tussen keuzegemeenschappen enerzijds en territoriale anderzijds. De ene is meer fluïdaal, de andere sterker gestructureerd. De rol van de priester en zijn betekenis voor de gemeenschap werden slechts beperkt ter sprake gebracht. In wat André Kalumba bracht tekent zich wel een ander priesterbeeld af dan wat wij in Vlaanderen in de vorige eeuw gekend hebben. Er werd ook weinig verteld over de concrete vormgeving van het overleg en de moeilijkheden die daarbij rijzen. Conflicten en meningsverschillen in de teams en overleggroepen kwamen niet aan bod. Dialogeren is iets wat oefening vraagt. We moeten het met vallen en opstaan leren. Communicatie was vroeger vaak alleen van boven naar beneden en gebaseerd op asymmetrische relaties. Een andere overlegcultuur dringt zich op en wordt hier en daar al zichtbaar. Maar er is nog veel vorming nodig om open en geweldloos om te gaan met verschillen.

Forum 26 februari 2011